Հարց. Կարո՞ղ են արդյոք ինձնից առգրավել կանխավճարի կրկնակի գումար բնակարանիս վաճառքի չիրականացման դեպքում:

Պատասխան. Համաձայն ՀՀ Քաղ. օր. 395 հոդվածի կետ 1-ի «կանխավճար է համարվում գումարը, որը փոխանցվում է համաձայնեցված կողմերից մեկի կողմից մյուսի հաշվին, համաձայն պահանջվելիք վճարումների վերաբերյալ պայմանագրի, որպես պայմանագրի կնքման և դրա իրականացման ապահովման ապացույց»: Այդպիսով, կանխավճարի անբաժան գործառույթն է հանդիսանում պայմանագրի կնքման ապացույցը: Այսինքն բնակարանի առքուվաճառքի պայմանագիրը պետք է կնքվի:
Համաձայն ՀՀ Քաղ. օր. 501 հոդվածի կետ 1-ի բնակարանի առքուվաճառքի պայմանագիրը պետք է նախատեսի գույքի գինը: Գնի բացակայության դեպքում պայմանագիրը համարվում է չկնքված: Բացի այդ, համաձայն ՀՀ Քաղ. օր. 570 հոդվածի, բնակարանի վաճառքի պայմանագրի էական պայման է հանդիսանում կողմերի ցանկը, ուր նշվում են նաև վաճառվող բնակելի տարածքի օգտագործման վերաբերյալ նրանց իրավունքները: Բնակարանի վաճառքի պայմանագիրը ենթակա է պետական գրանցման և համարվում է կնքված գրանցման պահից:
Պայմանագրի վերաբերյալ բոլոր վերոնշյալ պահանջները չեն բավարարվել, ինչը նշանակում է պայմանագրի չկնքված և անվավեր լինելը:
Այդպիսով, կանխավճարի վերաբերյալ համաձայնությունը անվավեր է...

Հարց. «Ես հանդիսացել եմ իմ ծանոթի խնամակալը, որը մահացել է 9 ամիս առաջ: Բնակվում և հաշվառված եմ նրան պատկանող բնակարանում, Վանաձոր քաղաքում: Մոտիկ բարեկամներ նա չի ունեցել, իսկ մյուսների մասին ես ոչինչ չգիտեմ: Խնդրում եմ խորհուրդ տվեք, ի՞նչ կարելի է անել, որպեսզի բնակարանի սեփականության իրավունքը ձևակերպվի իմ անունով»:

Պատասխան: Դուք չեք գրել, բայց, ըստ ամենայնի, ձեր ծանոթի գույքը ձեզ է փոխանցվել հավատարմագրային կառավարման միջոցով: ՀՀ Քաղ. օր. 954 հոդվածում նշված է, որ «գույքի փոխանցումը հավատարմագրային կառավարման չի հանգեցնում սեփականության իրավունքի փոխանցմանը հավատարմագրային կառավարողին (այսինքն ձեզ)»:
Ավելին, դուք չունեք ժառանգության իրավունք ձեր ծանոթի գույքի նկատմամբ (դուք չեք հանդիսանում նրա բարեկամը և, ինչպես ես հասկացա, ձեր վերաբերյալ կտակ չի գրվել): Այնպես որ, կարծում եմ, նշված գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի ձևակերպումը, ցավոք, ձեզ չի հաջողվի: Բայց անգամ ձեր ծանոթի մահից հետո, եթե ձեւակերպված է օգտագործման իրավունք, ապա դուք չեք կորցնում բնակարանի օգտագործման իրավունքը:  

Հարց. «Մեր ձեռնարկությանը որոշակի գումար է պարտք երևանյան կազմակերպության մասնաճյուղը: Մենք դիմել ենք դատարան, որոշումը կայացվել է հօգուտ մեր ձեռնարկության և մտել է ուժի մեջ: Սակայն մասնաճյուղը ոչ փող ունի, ոչ էլ էական գույք:

 1) Արդյո՞ք պարտադիր է սկզբում փորձել որևէ բան ստանալ մասնաճյուղից:

 2) Ինչպե՞ս կարելի է իրապես որևէ բան ստանալ գլխավոր կազմակերպությունից' պետք է որևէ տեղ կատարողական թերթ ուղարկել, թե ինչպես (մեր ձեռնարկության ներկայացուցչին չի հաջողվի գնալ):

 3) Արդյոք օրինական կլինի վաճառել երևանյան կազմակերպության մեր մկատմամբ ունեցած պարտքը (եթե, իհարկե, գտնենք գնորդներ), և ինչպես դա լավագույնս ձևակերպել»: 

Պատասխան: Գործի պատասխանող կողմը իրավաբանական անձ է: Մինչդեռ մասնաճյուղն իրենից ընդամենը ներկայացնում է կառուցվածքային ստորաբաժանում, այդ իսկ պատճառով ձեր ձեռնարկությանը պարտք է ոչ թե մասնաճյուղը, այլ հենց երևանյան կազմակերպությունը: Հետևաբար, բոլոր պարտքերը անհրաժեշտ է պահանջել հենց նրանից: Պարտքի վերադարձման ժամանակ մասնաճյուղը հանդես է գալիս որպես կազմակերպության կողմից լիազորված անձ, իսկ ղեկավարն այդ դեպքում գործում է լիազորագրի հիման վրա: Պարտքի առգրավման ժամանակ կատարողական թերթն ուղարկվում է պարտապանի գտնվելու վայր, որի տակ հասկացվում է իրավաբանական մարմնի գտնվելու վայրը և ոչ թե նրա մասնաճյուղերի: Այդ իսկ պատճառով ուղարկեք կատարողական թերթը Երևան, եթե, իհարկե, կազմակերպությունը չհամաձայնվի ինքնակամ կատարել դատարանի վճիռը:

Ինչ վերաբերում է պարտքի զիջմանը. պահանջի իրավունքի զիջումը կատարողական վարույթի փուլում օրինական է (ցիվիլիստիկայում այն անվանվում է «պահանջի զիջում ըստ կատարողական թերթի»): Պարտքի վաճառքը ձևակերպվում է ցեսիայի (պահանջի իրավունքի զիջման) պայմանագրով, որը կնքվում է նույն կարգով, որով կնքվել է հիմնական պայմանագիրը (այսպիսով, եթե պայմանագիրը, որի իրականացման արդյունքում երևանյան կազմակերպությունը դարձել է ձեր պարտապանը, ենթակա է պետական գրանցման, ապա ցեսիայի պայմանագիրը ևս ենթակա է պետական գրանցման): Իրավունքի փոխանցման վերաբերյալ պարտապանի համաձայնությունը չի պահանջվում, սակայն պահանջվում է նրան տեղեկացնել: Ընդհանուր առմամբ զիջման իրավունքի հարցը կարգավորվում է ՀՀ Քաղ. օր. 397-405 հոդվածներով:

Ըստ կատարողական թերթի պահանջի զիջման առանձնահատկությունը նրանում է, որ գործնականում այն կարող է իրագործվել երկու եղանակով:
Առաջին դեպքում ցեսիայի պայմանագրի կնքումից հետո ցեդենտը (նա, ով փոխանցում է պարտքը, այսինքն դուք) կարող է դիմել դատարան դատավարական կողմի փոխարինման խնդրանքով (գործընթացային իրավահաջորդություն): Դատարանը ընդունում է համապատասխան ձևակերպում և հանձնում է նոր կատարողական թերթ: Երկրորդ դեպքում, ցեդենտը կարող է դիմել համապատասխան խնդրանքով դատական կատարածուին, որը պարտավոր է կողմի փոխարինում իրականացնել կատարողական վարույթում' ընդունելով համապատասխան որոշում:

Հարց. «1. ՃՏՊ-ի արդյունքում, որին մասնակցում են երկու ավտոմեքենա, տրանսպորտային միջոցներից մեկի ուղևորների կյանքին և առողջությանը վնաս է հասցվել: Վարորդներիրց ո՞ր մեկն է տվյալ դեպքում հանդես գալիս որպես տրանսպորտային միջոցի ուղևորներին վնաս հասցնող. ա՞յն տրանսպորտային միջոցինը, որում նրանք նստած էին, թե՞ մյուսինը, որը նրանց բախվեց:

2.Կախվա՞ծ է արդյոք տվյալ դեպքում քաղաքացիական պատասխանատվությունը (նրա ծավալը) ՃՏՊ-ում ներգրավված վարորդներից որևէ մեկի մեղավորության (վարչական, ) առկայությունից: Եթե այո, ապա ինչպե՞ս իրավիճակը կմեկնաբանվի, եթե ոչ մեկը, ոչ էլ մյուսը մեղավորություն չունեն եթե հաստատվել է նրանցից մեկի մեղավորությունը, եթե մեղավորությունը երկկողմանի է»:

Պատասխան.  ՀՀ Քաղաքացիական  օրենսգրքի 1072 հոդվածի, մաս  3-ին համաձայն՝  առավել վտանգի աղբյուրների սեփականատերերը համապարտ պատասխանատվություն են կրում այդ աղբյուրների փոխշփման արդյունքում (տրանսպորտային միջոցների բախման և այլն) երրորդ կողմին հասցված վնասի համար: Դա նշանակում է, որ տուժողը իրավունք ունի վնասի փոխհատուցման պահանջով հանդես գալ, ինչպես բոլոր համապատճառիչ կողմերի նկատմամբ, այնպես էլ վնասի մասնակի կամ լրիվ փոխհատուցում պահանջել յուրաքանչյուրից առանձին (Քաղ. օր. 362 հոդվածի կետ 1):

Վնաս պատճառողը, որը կողմերի մեղավորության աստիճանով պայմանավորված իր բաժինը գերազանցող ծավալով  մասնակի կամ ամբողջովին փոխհատուցել է նաև մնացած համապատճառիչ կողմերի վնասը, իրավունք ունի պատասխան պահանջներով հանդես գալ մյուս համապատճառիչների նկատմամբ' համաձայն Քաղ. օր. 1058 հոդվածի :

2. Երրորդ կողմին փոխհատուցելիս մեղավորությունը հաշվի չի առնվում, պատասխանատվությունը հետևում է նաև առանց մեղքի առկայության: Դրա հետ մեկտեղ պատասխանատվության աստիճանը սահմանափակված է Քաղ. օր. 1072 հոդվածի կետ 1-ի համաձայն' պատասխանատվությունն այդ դեպքում չի հետևում, եթե վնաս հասցնողը ապացուցի, որ այն առաջացել է տուժածի անհաղթահարելի ուժի կամ դիտավորության հետևանքով:
Իսկ միմյանց նկատմամբ վնասի փոխհատուցման դեպքում մեղավորությունը հաշվի է առնվում ՀՀ Քաղ. օր. 1052 հոդվածի հիման վրա: Այսպես, եթե սեփականատերերից մեկը մեղավոր է, իսկ մյուսը ոչ, ապա առաջինը փոխհատուցում է երկրորդի վնասը, իսկ վերջինիս պատասխանատվությունը չի հետևում մեղավորության բացակայության դեպքում: Եթե մեղավոր են վնաս հասցնող բոլոր կողմերը, ապա նրանցից յուրաքանչյուրի պատասխանատվության ծավալը որոշվում է Քաղ. օր. 1073 հոդվածին համապատասխան' հաշվի առնելով նրանցից յուրաքանչյուրի մեղավորության աստիճանը: Համատեղ հասցված վնասում (անկախ վնասի չափից) սեփականատերերի մեղավորության բացակայության դեպքում նրանցից ոչ մեկը փոխհատուցման իրավունք չունի:

Հարց. «Երեք ամիս առաջ Մաշտոցի պողոտայի վրա տեղի է ունեցել ՃՏՊ: Վրաերթն իրականացվել է մունիցիպալ ձեռնարկության վարորդի կողմից: Ապահովագրական ընկերությունը փոխհատուցել է հասցված վնասը: Հարց' կարելի՞ է արդյոք փոխհատուցում ստանալ մեքենայի արժեքի կորուստի դիմաց և ստանալ բարոյական վնասի փոխհատուցում: Եթե այո, ապա ինչպե՞ս դա լավագույնս իրականացնել, և ի՞նչ փաստաթղթեր են պետք դատարանի համար: Եթե հնարավոր է ուղարկեք հայցադիմումի մոտավոր ձևը, նախորոք շնորհակալ եմ»:

Պատասխան. Ավտոմեքենայի ԱՊԿ-ն (ապրանքային գնի կորուստը), իհարկե, կարելի է առգրավել: Հարցը միայն առգրավման նպատակահարմարության մեջ է: Ավտոմեքենայի մակնիշից և վնասի աստիճանից կախված ԱՊԿ-ն կարող է կազմել 100 ԱՄՆ դոլար, իսկ կարող է նաև 10.000 ԱՄՆ դոլար: Այդ իսկ պատճառով մինչ դատարան դիմելը դիմեք փորձագետի, ով կներկայացնի Ձեզ ԱԳԿի մոտավոր (առանց փորձաքննության անցկացման) չափը: Դրանից հետո գործողությունների հաջորդականությունը հետևյալն է.

1. Դիմեք պատասխանող կողմին Ձեր պահանջները ինքնակամ բավարարելու պահանջով:
2. Ցանկացած փորձաքննական հաստատությունում նշանակեք անկախ փորձաքննություն, որը կորոշի ԱԳԿ-ի մեծությունը:
3. Պատասխանող կողմին գրավոր (պատվիրված նամակով կամ հանձնման մասին ծանուցող հեռագրով) տեղեկացրեք փորձաքննության անցկացման մասին (ժամը և վայրը):
4. Եթե պատասխանող կողմը հրաժարվում է ինքնակամ փոխհատուցել ԱԳԿ-ն, փորձագետի եզրակացության հիման վրա հայց ձևակերպեք և ուղարկեք այն պատասխանող կողմի գտնվելու վայրին դատարան : Իրավիճակից և Ձեր պահանջների բնույթից կախված հայցի հավելում պետք է դառնան.

Հայցադիմում.

1. Հայցադիմումի կրկնօրինակ:
2. ՊԱՏ-ի և ՃՏՊ-ի տեղեկանք:
3. Երթևեկության միջոցի զնման արձանագրություն:
4. Գնորոշում:
5. Փորձագետի եզրակացություն ավտոմեքենայի ԱԳԿ-ի  վերաբերյալ:
6. Ավտոմեքենայի զնման նպատակով պատասխանող կողմի հրավիրման վերաբերյալ ծանուցագրով հեռագրի տեքստի կրկնօրինակներ:
7. Ապրանքային կտրոն փորձաքննության վճարման համար:
8. Իրավաբանական ծառայությունների տրամադրման պայմանագրի կրկնօրինակ և գործերը դատական մարմիններում վարելու լիազորագիր (եթե Դուք օգտվելու եք փաստաբանի ծառայություններից):
9. Պետական տուրքի վճարման վերաբերյալ անդորրագիր:
10. Տեղեկանք ապահովագրական փոխհատուցման մասին:

Ցավոք, ՀՀ օրենսդրությունը բարոյական վնասի փոխհատուցումը չի նախատեսում: Որպեսզի ես ուղարկեմ մոտավոր ձևը, նշեք Ձեր էլեկտրոնային հասցեն:  Չնայած դուք կարող եք դիմել փաստաբանի, որն էլ կձևակերպի Ձեր հայցը, իսկ նրա ծառայությունների համար ծախսերը' առգրավել պատասխանող կողմից:

Հարց. Կարող եմ ես, որպես չսեփականաշնորհված երկսենյականոց բնակարանի (Աբովյան փողոցի վրա) տնվոր, դուրս գրել իմ թոռնիկին կամ իմ որդու զավակին 1,5 տարեկանում, քանզի երեխայի մայրը բաժանված է որդուցս: Մայրը և երեխան բնակվել և բնակվում են իրենց բնակարանում այլ հրապարակում, և այս պահին ուրիշ ընտանիքի հետ, սակայն մայրը կատեգորիկ հրաժարվում է բնակագրել երեխային իր մոտ: Որդիս համաձայն է երեխայի դուրս գրմանը: Խնդրում եմ խորհուրդ տալ, կոնկրետ ինչ կարող ենք անել տվյալ իրավիճակում:
Պատասխան. Համաձայն ՀՀ ԸՕ 17 հոդվածի, ամուսնության լուծարման դեպքում դատարանը պարտավոր է որոշել, թե ամուսնալուծությունից հետո ծնողներից որ մեկի հետ են ապրելու անչափահաս երեխաները, եթե տվյալ հարցը չի կարգավորվել ամուսինների փոխհամաձայնությամբ: ՀՀ Քաղ. Օր. 23 հոդվածի համաձայն, 14 տարին չբոլորած անչափահասների բնակության վայր է ճանաչվում իրեն օրինական ներկայացուցիչների (ծնողների) բնակության վայրը:
Այդ իսկ պատճառով Ձեր դեպքում երեխայի (համապատասխանաբար, գրանցումն (հաշվառումն) այդ վայրում) բնակության վայր պետք է հանդիսանա այն ծնողի բնակության վայրը, որի հետ նա ապրում է դատարանի որոշման (նախկին ամուսինների միջև համաձայնության) համաձայն: Եթե դատարանի վճռին համաձայն երեխան ապրում է մոր հետ, ապա դատարանի որոշման և բնակության նոր վայրում հաշվառման վերաբերյալ դիմումի համաձայն պետք է հանվի տատիկի բնակության վայրի հաշվառումից:

Հարց. «Զիգզագ» խանութից գնել եմ թվային տեսախցիկ, որը խոտան ունի (հայտնաբերել եմ գնելուց 10 օր հետո): Օրենքում կա մի պայման, համաձայն որի վերանորոգման/ փորձաքննության ընթացքում «վաճառողը» տետք է ներկայացնի ինձ համանման ապրանք: Հարց առաջին' ի՞նչ է նշանակում համանման ապրանք: Երկրորդ' կարող եմ պահանջել, որպեսզի այն լինի նույն ապրանքանիշի և նույնանման չափորոշիչների, քանզի ես գնել էի ոչ թե  փուչիկ, այլ պրոֆեսիոնալ սարքավորում: Ճիշտ այդպիսին չկա, կա այդ նույն սերիայից , բայց ոչ թե 3.2 մեգապիկսելանոց, այլ 4, և այն 2000-ով թանկ է, կարող եմ պահանջել հենց այն, քանզի այն իմ սարքի կրկնօրինակն է' բացառությամբ մատրիցայի:

Պատասխան. Համանման ապրանք նշանակում է համապատասխան, նման: Նմանությունը կորոշվի տեղում' վաճառողի մոտ եղած տեսախցիկները Ձեր ապրանքի հետ համեմատելու եղանակով, և չի բացառվում, որ համապատասխանի հենց այն մեկը, որը Դուք ցանկանում եք: Բացի դրանից հիշեք, որ «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի  16-րդ հոդվածին համաձայն,  եթե վաճառվել է ոչ պատշաճ որակի ապրանք, որի մասին չի հիշատակվել վաճառողի կողմից, սպառողը իրավունք ունի ըստ իր ընտրության պահանջել.

- ապրանքի թերությունների անհատույց վերացում կամ սպառողի կամ երրորդ անձի կողմից դրանց շտկմանն ուղված ծախսերի փոխհատուցում
- գնման արժեքի համաչափ իջեցում
- համանման ապրանքանիշի (մոդելի, ապրանքատեսակի) ապրանքով փոխարինում
- փոխարինում այլ ապրանքանիշի (մոդելի, ապրանքատեսակի) ապրանքով, բայց նույնատիպ  և գնման արժեքի համապատասխան վերահաշվարկով
Այս պահանջների ներկայացման փոխարեն սպառողը կարող է հրաժարվել առքուվաճառքի պայմանագրի կատարումից և պահանջել ապրանքի դիմաց վճարված գնի վերադարձը:

Հարց. «ՃՏՊ-ն տեղի է ունեցել Երևան-Գյումրի մայրուղու 62-րդ  կիլոմետրի վրա: Մեղավորը ապահովագրված էր պարդադիր ապահովագրմամբ մի ապահովագրական գործակալությունում: Վերջինս արդեն 8 ամիս է չի վճարում ՃՏՊ-ի հետ կապված պարտադիր ապահովագրությունը:
Բացատրում են, որ ոչ բոլոր փաստաթղթերն են ներկայացվել ՊԱՏ-ի կողմից: Ասում են, որ իրենց հարցմանը ՊԱՏ-ը չի պատասխանում:
Եթե դիմենք դատարան, կարող ե՞նք հիմնական վճարումից բացի պահանջել նաև բանկային տոկոսը»:

Պատասխան. Պետք է իրավիճակը ավելի մանրակրկիտ քննել: Բայց ընդհանուր առմամբ կարող եք դիմել դատարան վնասը պատճառողի և ապահովագրական գործակալության դեմ հայցով (վերջինս, հնարավոր է, որպես երրորդ անձ ներգրավի ՊԱՏ-ին):

Հայցապահանջները կարող են հանգել հետևյալին.

- վերականգնողական նորոգումների և լրացուցիչ ծախսերի (էվակուատոր, փորձաքննություն և այլն) գումարը
- ՀՀ Քաղ.օր. 411 հոդվածի համաձայն ՀՀ ԿԲ-ի հաշվարկային դրույքի չափսով տոկոսներ
- տոկոսներով չվճարված մասում պարտականությունների չկատարման հետևանքով կրած կորուստների գումար
- ապրանքային գնի կորուստ (ամենայն հավանականությամբ ապահովագրականը այն չի փոխհատուցի, այդ իսկ պատճառով այդ պահանջը ներկայացվում է վերականգնողական նորոգումների գումարի փոխհատուցման պահանջից առանձին' կոնկրետ վնասը պատճառողին)
- դատական ծախսեր (պետական տուրք, փաստաբանի ծառայություններ և այլն)
- ըստ ՀՀ օրենսդրության բարոյական վնասի դիմաց փոխհատուցում չի նախատեսվում:

Հարց. Մահացել է հարազատ քույրս: Կտակ չկա: Ինձնից և առանձին բնակվող թոռնիկից բացի քույրս այլ հարազատներ չուներ: Կարո՞ղ եմ հավակնել նրա գույքին (քրոջս կողմից սեփականաշնորհված բնակարանին):

Պատասխան: Դուք երկրորդ հերթի ժառանգ եք: Երկրորդ հերթի ժառանգորդները ըստ օրենքի կարող են հավակնել, ժառանգման առջին հերթի ժառանգորդների բացակայության կամ նրանց կողմից ժառանգության չընդունման դեպքում (ՀՀ Քաղ. օր. 1215 հոդված): ժառանգողի (Ձեր քրոջ) թոռներն ու ծոռները օրենքով հանդիսանում են ժառանգորդներ, եթե կտակի բացման ժամանակ ողջ չէ ժառանգորդ հանդիսացող ծնողը:Հետևաբար Ձեր քրոջ թոռը իրավունք ունի հավակնել ժառանգությանը' որպես առաջին հերթի ժառանգորդ:
Այսպիսով, ժառանգության ընդունման Ձեր իրավունքը առաջանում է Ձեր քրոջ թոռան կողմից ժառանգությունը չընդունելու դեպքում:

Պատասխան. Անհատ ձեռնարկատերերը ֆիզիկական անձինք են, որոնք զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ առանց իրավաբանական անձ ստեղծելու: Հետևաբար, որևէ վերակազմում Ձեր նկատմամբ չի կարելի իրականացնել, ինչպես իրավաբանորեն, այնպես էլ ֆիզիկապես: Վերակազմավորումը (կազմակերպա-իրավական ձևի փոփոխում) հնարավոր է միայն իրավաբանական անձանց հետ: Դուք իրավունք ունեք ստեղծել անսահման քանակությամբ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններ և դրա հետ մեկտեղ մնալ անհատ ձեռներեց կամ էլ ոչ:

Հարց. Ամուսնուս հետ գտնվում եմ գրանցված ամուսնության մեջ, չնայած արդեն երեք տարի հարաբերություններ չենք պաշտպանում: Ընդհանուր անչափահաս երեխաներ ունենք: Այս ամբողջ ընթացքում ամուսինս ոչ փորձել է տեսնել նրանց, ոչ էլ հետաքրքված է նրանց ճակատագրով: Անձնական հանգամանքների պատճառով երեք տարի առաջ ինձ չհաջողվեց ձևակերպել ալիմենտի վճարումը: Արդյո՞ք ես իրավունք ունեմ երեխաների պահման համար ապրուստամիջոց պահանջել նրանց հորից վերջին երեք տարվա դիմաց:

Պատասխան. Համաձայն ՀՀ ԸՕ 95 հոդվածի ալիմենտ կարող է բռնագանձվել դատարան դիմելու պահից:
Բացառության կարգով օրենքը թույլ է տալիս ալիմենտ բռնագանձել դատարան դիմելուն նախորդած ժամանակի համար, որը, սակայն, չպետք է գերազանցի երեք տարին: Սակայն դատարանը անցած ժամանակաշրջանի համար ալիմենտ կարող է բռնագանձել միայն այն դեպքում, եթե հաստատվի, որ իրավազոր անձի կողմից մինչ դատարան դիմելը ձեռնարկվել են քայլեր ալիմենտի ստացման ուղղությամբ, ինչը, սակայն, չի հաջողվել դրանց վճարումից պարտապանի խուսափման պատճառով (ՀՀ ԸՕ 95 հոդված կետ 2):
Այսպիսով, անցած ժամանակաշրջանի դիմաց ալիմենտի գանձման համար (ոչ ավելի, քան դատարան դիմելուց երեք տարի առաջ) անհրաժեշտ է ապացուցել, որ.
ա) պարտապանը խուսափել է ալիմենտի վճարումից (օրինակ' գաղտնի է պահել իր գտնվելու վայրը, իր շահույթի աղբյուրները և այլն):
բ) իրավազոր անձը քայլեր է ձեռնարկել երեխաների պահման համար միջոցների ձեռքբերման ուղղությամբ (օրինակ' քայլեր է ձեռնարկել պարտապանին գտնելու, նրա աշխատավայրի բացահայտման, երեխաների պահման համար անհրաժեշտ միջոցների ստացման մասին պարտապանին պահանջների ներկայացման ուղղությամբ և այլն):
ՀՀ Քաղաքացիական դատավարական օրենսգրքի 48 հոդվածին համաձայն՝ յուրաքանչյուր կողմը պետք է ապացուցի  իր պահանջների և առարկությունների հիմքում ընկած փաստարկները: Ձեր դեպքում ենթադրվում է ապացուցել, որ Ձեր ամուսինը խուսափել է երեխաների պահման համար ալիմենտ վճարելուց, ինչպես նաև այն, որ Դուք քայլեր եք ձեռնարկել պարտապանից երեխաների պահման համար անհրաժեշտ միջոցների ստացման ուղղությամբ:
ՀՀ Քաղաքացիական դատավարական օրենսգրքի 47 հոդվածին համաձայն՝ քաղաքացիական գործով ապացույցներ են հանդիսանում ցանկացած փաստային տվյալներ, որոնց հիման վրա դատարանը որոշում է կողմերի պահանջները և առարկությունները, ինչպես նաև գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ  հիմնավորող հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը: Այդ տվյալները հաստատվում են. կողմերի և երրորդ անձանց բացատրություններով, վկաների ցուցմունքներով, գրավոր ապացույցներով, իրեղեն ապացույցներով և փորձագետների եզրակացություններով:

Հարց. Ծնողներս վաղուց ամուսնալուծվել են, հայրս  ալիմենտը ճշտապահորեն մուծել է : Երբ ես բյուջետային հիմունքներով ընդունվեցի համալսարանի առկա բաժին, հայրս շարունակում էր վճարել: Չափահասությունից հետո վճարեց ևս մեկուկես տարի, սակայն վերջերս հաշվապահությունում հայտնեցին, որ ես այլևս չեմ ստանում ալիմենտ: Ա՞րդյոք պարտավոր է հայրս վճարել ապրուստադրամը:

Պատասխան. ՀՀ Ընտանեկան Օրենսգրքի 68 հոդվածը պարտավորեցնում  է ծնողներին հոգ տանել  իրենց երեխաների համար: Անչափահաս  են համարվում 18 տարին չբոլորած անձինք (ՀՀ Ընտանեկան Օրենսգիրք 41 հոդվածի մաս 1-ին):
Ծնողները կարող են պահել իրենց երեխաներին ինքնակամ, այդ թվում նաև վճարել ալիմենտի նրանց ապրուստի համար անգամ երեխաների չափահաս դառնալուց հետո: Դա հրանց իրավունքն է և ոչ թե պարտականությունը:
Ծնողները պարտավոր են պահել իրենց չափահաս երեխաներին,եթե նրանք անաշխատունակ են և օգնության կարիք ունեն (ՀՀ ԸՕ 73 հոդված): Անաշխատունակությունը, որպես օրենք, մարդու առողջության լուրջ խաթարումն է օրգանիզմի գործունեության լուրջ խանգարմամբ, որն հանգեցնում է մասնագիտական աշխատունակության զգալի կամ ամբողջական կորստի կամ էլ լուրջ դժվարությունների կյանքում: Ծնողները կարող են նաև պարտադրվել պահել երեխաներին չափահասությունից հետո, եթե ապրուստադրամը վճարում են ՀՀ ԸՕ 15-րդ գլխին համապատասխան ապրուստադրամի վճարման վերաբերյալ համաձայնության հիման վրա: Ապրուստադրամի վճարման վերաբերյալ համաձայնագրով հաստատված ապրուստադրամային պարտականությունները, ի տարբերություն ընդհանուր կանոնի, ավարտվում են ոչ թե երեխայի չափահասությունից, այլ այդ համաձայնագրով հաստատված ժամկետի ավարտից հետո:
Այսպիսով, Ձեր հայրը կարող է պարտադրվել ալիմենտ վճարել Ձեր ապրուստի համար, եթե նա ալիմենտ է վճարում համաձայն ապրուստադրամի վճարման վերաբերյալ համաձայնագրի, որի ժամկետը դեռևս չի ավարտվել, կամ էլ եթե Դուք անաշխատունակ եք և օգնության կարիք ունեք:

Պատասխան. Դուք պետք է ժառանգության ընդունման մասին դիմում ուղարկեք նոտարական մարմնին (նոտարին) ժառանգության բացման (ժառանգատուի բնակության վայրի) հասցեով: Այդպիսի դիմում պետք է հանձնել ժառանգության բացման օրվանից հետո վեց ամսվա ընթացքում (ՀՀ Քաղ. օր. 1227 հոդված): Կտակը պետք չէ կցել: Դիմումը գրվում է ազատ ձևով: Դուք կարող եք դիմել նոտարին ըստ բնակության վայրի և վերցնել օրինակը:
Եթե Ձեզ դժվար է ձևակերպել ժառանգությունը (վճարել տուրքը, հավաքել փաստաթղթերը' քաղվածքներ գնարժեքի վերաբերյալ, բնակարանի իրավահաստատող փաստաթղթեր, գրանցել բնակարանի սեփականության իրավունքի անցումը և այլն), դուք կարող եք նշված գործողությունները կատարելու համար լիազորագիր տալ որևէ մեկին, փաստաբանին, ով բնակվում է ժառանգության բացման վայրում, որպեսզի նա ձևակերպի ամեն ինչ Ձեր անունից:

Պատասխան. Համաձայն ՀՀ Աշխատանքային Օրենսգրքի 159 հոդվածի աշխատողների ամենամյա վճարվող արձակուրդը պետք է լինի 28 աշխատանքային օրից ավելի:
160 և 161 հոդվածներով առանձին կարգի աշխատողների համար նախատեսված են շարունակական և լրացուցիչ արձակուրդներ մինչև 35 օր, բացառիկ դեպքերում մինչև 48 օր, այդ թվում, օրինակ, ոչ նորմավորված աշխատանքային օրվա դեպքում:
Այդպիսի արձակուրդի տրամադրման տևողությունը և կարգը որոշվում է կոլեկտիվ պայմանագրերում և այլ արձանագրություններում' ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն:
Եթե լրացուցիչ հնգօրյա արձակուրդը ձեզ է տրամադրվել ՀՀ Աշխատանքային Օրենսգրքի 160 և 161 հոդվածներով նախատեսված պատճառներից մեկի հիման վրա և Ձեր պայմանագրի պայմանները մնացել են անփոփոխ, ապա Ձեզ լրացուցիչ արձակուրդից զրկելը անօրինական է: